Uitvoeringsbesluit van de Raad van 2 september 2011 tot wijziging van Uitvoeringsbesluit 2011/344/EU tot verlening van financiële bijstand van de Unie aan Portugal (2011/541/EU)
DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,
Gezien Verordening (EU) nr. 407/2010 van de Raad van 11 mei 2010 houdende instelling van een Europees financieel stabilisatiemechanisme1, en met name artikel 3, lid 2,
Gezien het voorstel van de Europese Commissie,
(1) De Raad heeft Portugal, op verzoek van Portugal zelf, financiële bijstand verleend (Uitvoeringsbesluit 2011/344/EU2) ter ondersteuning van een krachtig economisch en financieel hervormingsprogramma dat erop gericht is het vertrouwen te herstellen, de economie wederom op een duurzaam groeipad te brengen en de financiële stabiliteit in Portugal, de eurozone en de Unie te waarborgen.
(2) Overeenkomstig artikel 3, lid 9, van Uitvoeringsbesluit 2011/344/EU heeft de Commissie samen met het Internationaal Monetair Fonds („IMF”) en in contact met de Europese Centrale Bank („ECB”) voor het eerst beoordeeld welke vorderingen de autoriteiten bij de uitvoering van de overeengekomen maatregelen maken, hoe doeltreffend deze zijn en welk economisch en sociaal effect ze sorteren.
(3) Volgens de huidige Commissieprognoses voor de nominale bbp-groei (– 0,7 % in 2011, 0,0 % in 2012, 2,5 % in 2013 en 3,9 % in 2014) is het budgettaire aanpassingstraject in overeenstemming met de aanbeveling van de Raad aan Portugal van 2 december 2009 om het buitensporige overheidstekort te verhelpen op grond van artikel 126, lid 7, van het Verdrag en resulteert het in een schuldquote van 101,1 % in 2011, 106,2 % in 2012, 107,3 % in 2013 en 106,4 % in 2014. De schuldquote zou derhalve in 2013 worden gestabiliseerd en daarna op een neerwaarts pad worden gebracht mits verdere vorderingen worden gemaakt bij de tekortreductie. De schulddynamiek wordt beïnvloed door diverse transacties „onder de streep”, zoals aanzienlijke aankopen van financiële activa, met name voor een mogelijke herkapitalisatie van banken en voor de financiering van staatsbedrijven, alsmede verschillen tussen rentebetalingen op transactiebasis en op kasbasis.
(4) Het driemaandelijkse kwantitatieve prestatiecriterium voor het kassaldo van de overheid is voor de eerste helft van 2011 gehaald. Recente gegevens wijzen echter op een divergentie tussen de budgettaire trends en de tekortdoelstellingen voor 2011. Door uitgavenoverschrijdingen in de eerste helft van het jaar, door achterblijvende niet-fiscale ontvangsten en door de herindeling van een aantal transacties valt het tekort over geheel 2011 volgens de prognoses zo’n 1,1 % van het bbp ongunstiger uit. Daar komen de nettokosten van de verkoop van Banco Português de Negócios („BPN”) nog bij, waardoor het nominale tekort met nog eens 0,2 % van het bbp toeneemt. De autoriteiten hebben onmiddellijk gereageerd. De uitvoering van de begroting is aangescherpt, er is een eenmalige verhoging van de personenbelasting ingevoerd, de voor 2012 geplande verhoging van de btw op aardgas en elektriciteit is vervroegd en er zal meer vaart worden gezet achter de verkoop van concessies. Ook moeten de autoriteiten ernaar streven andere, structurele consolidatiemaatregelen te treffen en/of andere maatregelen die pas voor volgend jaar zijn gepland, naar voren schuiven. De buffer die door de lopende gefaseerde overdracht van bancaire pensioenfondsen naar het socialezekerheidsstelsel van de centrale overheid ontstaat, mag bij wijze van uitzondering worden gebruikt om de tekortdoelstelling voor 2011 te halen. De verworven activa van deze pensioenfondsen mogen niet zodanig worden gebruikt dat de langetermijnhoudbaarheid van de begroting wordt geschaad. Voor het halen van de doelstellingen van de komende jaren mag de regering niet op verdere overdrachten van pensioenfondsen rekenen. Er worden vorderingen gemaakt bij de versterking van het financieel beheer van de overheid in de vorm van een verbeterde rapportage en monitoring en een hervorming van het begrotingskader, zulks overeenkomstig de aanbevelingen van de diensten van de Commissie en van het IMF.
(5) De banken verrichten op dit moment inspanningen om te voldoen aan de hogere kapitaalvereisten zoals vastgelegd in het programma. Er wordt gewerkt aan een wijziging van de bestaande wetgeving om de faciliteit voor solvabiliteitssteun te versterken. Het blijft van cruciaal belang dat de schuldhefboom van de banksector op een evenwichtige en ordelijke wijze wordt afgebouwd en dat er tegelijk voldoende krediet beschikbaar blijft voor dynamische sectoren die de groei opstuwen. Er is een koper gevonden voor BPN, maar de deal wacht nog op goedkeuring van de mededingingsautoriteiten van de Unie. Ook is vooruitgang geboekt bij de versteviging van het regelgevings- en toezichtskader, dit mede dankzij technische hulp. De Portugese banken hebben de stresstests van de Europese Bankautoriteit („EBA”) van juli 2011 met wisselende resultaten doorstaan, hetgeen de noodzaak vergroot om de programmahervormingen ter versterking van de sector door te voeren.
(6) Ondanks de betrekkelijk grote omvang van de eerste tranche blijft de kaspositie van de overheid onder druk staan. Dit komt door de toename van de financieringsbehoefte van staatsbedrijven, door hardnekkige spanningen op de financiële markt en door een sterk toegenomen inwisseling van spaarbewijzen door de huishoudens.
(7) Voor een herstel van het concurrentievermogen en voor een verhoging van het groeipotentieel is het van essentieel belang dat vooruitgang wordt geboekt bij de hervorming van de arbeidsmarkt en de productenmarkt. In verband daarmee zijn de speciale rechten van de centrale overheid in particuliere ondernemingen vroeger afgeschaft dan gepland. Het privatiseringsprogramma wordt verbreed en versneld ten uitvoer gelegd. Een ingrijpende, snelle herstructurering van de staatsbedrijven staat bovenaan de agenda van de regering. De arbeidsmarkthervormingen waarbij de bescherming en de rechten in het kader van contracten voor bepaalde en voor onbepaalde duur worden gelijkgetrokken en een door werkgevers gefinancierd fonds voor de uitkering van ontslagvergoedingen aan werknemers wordt opgezet, vorderen gestaag. Bij de voorbereidingen voor een begrotingsneutrale „budgettaire devaluatie” worden ook vorderingen gemaakt en de autoriteiten blijven ernaar streven om met de begroting van 2012 een eerste grote stap in die richting te zetten. De structurele hervormingen moeten doortastend worden uitgevoerd en nauwlettend in het oog worden gehouden.
(8) In het licht van deze ontwikkelingen moet Uitvoeringsbesluit 2011/344/EU worden gewijzigd,
HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:
Artikel 1
Uitvoeringsbesluit 2011/344/EU wordt als volgt gewijzigd:
-
1)
Artikel 1, lid 3, wordt vervangen door:
“”3.De Commissie stelt de financiële bijstand van de Unie aan Portugal beschikbaar in maximaal 14 tranches. Een tranche kan in één of meer deeltranches worden uitbetaald. De looptijden van de deeltranches in het kader van de eerste en de tweede tranche kunnen langer zijn dan de in lid 1 bedoelde maximale gemiddelde looptijd. In dergelijke gevallen worden de looptijden van verdere deeltranches zodanig vastgesteld dat de in lid 1 bedoelde maximale gemiddelde looptijd wordt bereikt als alle tranches zijn uitgekeerd.”.
-
2)
Artikel 3, lid 5, wordt als volgt gewijzigd:
-
a)
de punten a), b) en c) worden vervangen door:
“”
- a) Portugal legt de in de begroting voor 2011 vervatte budgettaire consolidatiemaatregelen ter grootte van circa 9 miljard EUR en de daarna door de regering aangekondigde aanvullende consolidatiemaatregelen onverkort ten uitvoer. Om ongunstige begrotingstrends, alsmede nieuwe factoren die de verwezenlijking van de tekortdoelstelling voor 2011 in gevaar brengen te neutraliseren, scherpt Portugal de uitvoering van de begroting aan, legt het de al goedgekeurde eenmalige verhoging van de personenbelasting in 2011 ten uitvoer, vervroegt het de verhoging van de btw op aardgas en elektriciteit van 2012 naar 1 oktober 2011 en zet het meer vaart achter de verkoop van concessies. Ook moet de regering waar mogelijk andere, structurele consolidatiemaatregelen treffen en/of andere maatregelen die pas voor volgend jaar zijn gepland, naar voren schuiven. Ook tracht de regering andere, structurele consolidatiemaatregelen te treffen en/of schuift zij andere maatregelen die pas voor 2012 zijn gepland, naar voren. De buffer die door de lopende gefaseerde overdracht van bancaire pensioenfondsen naar het socialezekerheidsstelsel van de centrale overheid ontstaat, wordt bij wijze van uitzondering gebruikt om de tekortdoelstelling voor 2011 te halen. De verworven activa van deze pensioenfondsen worden niet zodanig gebruikt dat de langetermijnhoudbaarheid wordt geschaad.
- b) Portugal treft maatregelen om het beheer van de overheidsfinanciën te versterken. Portugal voert de in de nieuwe budgettaire kaderwet vervatte maatregelen uit, zoals de opzet van een budgettair middellangetermijnkader, de uitwerking van een budgettaire middellangetermijnstrategie en de instelling van een onafhankelijke begrotingsraad. Het begrotingskader op lokaal en op regionaal niveau wordt aanzienlijk verstevigd door met name de desbetreffende financieringswetten in overeenstemming te brengen met de eisen van de budgettaire kaderwet. Portugal intensiveert de rapportage over en de monitoring van de overheidsfinanciën, met name wat de betalingsachterstanden betreft. Het werkt een strategie voor de betaling van achterstallige bedragen uit en scherpt de voorschriften en procedures voor de uitvoering van de begroting aan. Portugal maakt een aanvang met een systematische en regelmatige analyse van budgettaire risico’s in het kader van het begrotingsproces, zoals de risico’s die uit publiek-private partnerschappen („PPP’s”) en staatsbedrijven voortvloeien.
- c) Portugal gaat door met de versterking van de werking van de arbeidsmarkt door met name maatregelen te nemen die gericht zijn op een hervorming van de wetgeving inzake arbeidsbescherming, op de loonvorming en op een actief arbeidsmarktbeleid.”;
-
b)
punt e) wordt vervangen door:
“”
- e) Portugal stelt de economie verder open voor concurrentie. De regering neemt de nodige maatregelen die ervoor zorgen dat de Portugese centrale overheid of andere overheidsorganen in hun hoedanigheid van aandeelhouder geen aandeelhoudersregelingen treft die het vrije verkeer van kapitaal kunnen belemmeren of van invloed kunnen zijn op de zeggenschap over het management van bedrijven. De nieuwe privatiseringswet eerbiedigt ook de beginselen van het vrije verkeer van kapitaal en verleent of gunt de centrale overheid geen speciale rechten. Het mededingingsrecht wordt herzien om de mededingingsregels sneller en effectiever te kunnen handhaven.”;
-
c)
de volgende punten worden toegevoegd:
“”
- g) Portugal treft maatregelen om de efficiëntie en houdbaarheid van staatsbedrijven op centraal, regionaal en lokaal niveau te verbeteren. Het stelt een uitgebreid strategisch document over staatsbedrijven op waarin de tariefstructuur en de dienstverlening tegen het licht worden gehouden, alsmede een plan om de financieringsbehoefte vanaf 2012 te beperken. Portugal voert de huidige plannen om de operationele kosten van centraleoverheidsbedrijven buiten de gezondheidszorg met gemiddeld ten minste 15 % te verlagen, uit en stelt een vergelijkbaar plan op voor dergelijke bedrijven van de regionale en de lokale overheid.
- h) Portugal voert het privatiseringsprogramma uit. Met name wordt in 2011 het aandeel van de publieke sector in EDP, REN en GALP en, als de marktomstandigheden het toelaten, in TAP verkocht. Voor Parpublica wordt een strategisch privatiseringsplan opgesteld. Dit plan bestrijkt de periode tot en met 2013 en omvat ook Aeroportos de Portugal, de vrachtdivisie van CP, Correios de Portugal en Caixa Seguro, alsmede een aantal kleinere bedrijven.”.
-
a)
de punten a), b) en c) worden vervangen door:
-
3)
In artikel 3, lid 6, worden de punten a) en b) vervangen door:
“”
- a) De begroting voor 2012 voorziet in een budgettair neutrale herkalibratie van het belastingstelsel teneinde de loonkosten te verminderen en het concurrentievermogen te versterken. Over de uitwerking van de hervorming wordt overleg gevoerd met de Commissie, de ECB en het IMF.
- b) De onder c) en d) genoemde maatregelen ter grootte van ten minste 5,1 miljard EUR worden opgenomen in de begroting van 2012. Om eventuele gaten als gevolg van de budgettaire ontwikkelingen in 2011 te dichten, worden verdere maatregelen getroffen die voornamelijk betrekking hebben op de uitgavenzijde. De regering stelt, voordat zij de begroting van 2012 goedkeurt, een geactualiseerde evaluatie van de begrotingssituatie en -vooruitzichten op, zulks met het oog op het overleg met de Commissie, de ECB en het IMF over deze begroting.”.
-
4)
Artikel 3, lid 8, wordt gewijzigd als volgt:
-
a)
de punten a), b) en c) worden vervangen door:
“”
- a) aanmoedigen van banken om hun zekerhedenbuffers te versterken, en monitoren van de uitgifte van de door de overheid gegarandeerde bankobligaties waarvoor goedkeuring is verleend voor een bedrag van maximaal 35 miljard EUR, dit laatste met inachtneming van de EU-regelgeving inzake staatssteun;
- b) nauwlettend volgen van de plannen van de banken om uiterlijk eind 2011 en eind 2012 uit te komen op een core tier 1-ratio van respectievelijk 9 % en 10 %. Indien de banken de drempels voor de kapitaalvereisten niet op tijd halen, kunnen zij de overheid vragen tijdelijk kapitaal in de vorm van eigen vermogen ter beschikking te stellen uit de daartoe ingestelde faciliteit voor solvabiliteitssteun aan banken ter grootte van 12 miljard EUR;
- c) ervoor zorgen dat de schuldhefboom van de banksector op een evenwichtige en ordelijke wijze wordt afgebouwd, hetgeen van cruciaal belang blijft in het streven om financieringsonevenwichtigheden structureel weg te werken. De financieringsplannen van de banken zijn gericht op een verlaging van de ratio kredieten/deposito’s tot circa 120 % en op een terugdringing van de afhankelijkheid van financiering door het Eurosysteem gedurende de looptijd van het programma. De centrale bank van Portugal verzoekt de banken om hun financieringsplannen uiterlijk eind september te herzien. Deze financieringsplannen worden vanaf de tweede programma-evaluatie elk kwartaal aan een onderzoek onderworpen. De centrale bank van Portugal onderneemt actie wanneer een bank afwijkt van het financieringsplan;”;
-
b)
punt e) wordt vervangen door:
“”
- e) ervoor zorgen dat de staatsbank Caixa Geral de Depósitos wordt gestroomlijnd teneinde de kapitaalbasis van haar kernactiviteiten als bank in de vereiste mate te verbreden; de nodige middelen voor de verbreding van de kapitaalbasis moeten uit de groep komen; afronden van de verkoop van Banco Português de Negócios na goedkeuring van de Commissie op basis van de regels inzake mededinging en staatssteun;”.
-
a)
de punten a), b) en c) worden vervangen door: